ÜST-dən xərçənglə bağlı QORXULU PROQNOZ - "İki dəfə artacaq..."
Ümumdünya Səhiyyə Təşkilatının (ÜST) Xərçənglə Mübarizə Proqramının rəhbəri, cərrahi onkologiya mütəxəssisi Andre İlbavinin açıqlamalarına əsasən, qlobal xərçəng yükünün qarşıdakı 20 il ərzində iki dəfə artacağı proqnozlaşdırılır. Xərçəng hazırda dünyada ən çox ölümə səbəb olan ikinci xəstəlikdir və hər beş nəfərdən biri bu xəstəliyə yoluxur.
“Bakuinfo” "Anadolu" agentliyinə istinadla xəbər verir ki, xərçəng anormal hüceyrələrin nəzarətsiz böyüməsi ilə xarakterizə edilən geniş bir xəstəlik qrupu olmaqla yanaşı, demək olar ki, istənilən orqan və ya toxumada meydana çıxa bilər. Hazırda 200-dən çox xərçəng növü mövcuddur və onlar meydana gəldiyi toxumaya əsasən adlandırılır. Türkiyədə həm kişilər, həm də qadınlar arasında ən çox rast gəlinən xərçəng növü dəri xərçəngidir. Kişilərdə ağciyər, prostat, kolon, düz bağırsaq, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngləri daha çox rast gəlinən növlər arasındadır. Qadınlarda isə döş, ağciyər, bağırsaq, düz bağırsaq, uşaqlıq boynu, yumurtalıq, mədə və mədəaltı vəzi xərçəngləri daha geniş yayılıb.
Xəstəliyin erkən aşkarlanması ölüm riskini əhəmiyyətli dərəcədə azalda bilər. Mütəxəssislər xərçəngin ilkin əlamətlərinə qızdırma, yorğunluq, ağrı, bədənin müxtəlif hissələrində müşahidə edilən kütlələr, qanaxmalar, öskürək, xoruldama, həmçinin dəri, bağırsaq və sidik ifrazatında dəyişikliklər kimi simptomların daxil olduğunu bildirirlər. Əlavə olaraq, gözlənilməz arıqlama da potensial xərçəng əlaməti kimi qeyd olunur. Xərçəngin yaranmasına təsir edən amillər dəyişməz (yaş, cins və genetik faktorlar) və dəyişdirilə bilən (tütün və alkoqol istifadəsi, hava çirkliliyi, qeyri-sağlam qidalanma, fiziki hərəkətsizlik və artıq çəki) faktorlar olmaqla iki əsas qrupa bölünür. A.İlbavinin sözlərinə görə, xərçəngin təxminən 5-10 faizi genetik risk faktorları ilə əlaqəlidir, lakin tütün istifadəsi xərçəngdən ölüm hallarının 20-25 faizinə səbəb olur. İlkin profilaktika xərçəngin qarşısının alınmasında mühüm rol oynayır. Sağlam çəkinin qorunması, balanslı qidalanma, tütün və alkoqol istifadəsindən çəkinmə, fiziki aktivliyin artırılması, yuxu keyfiyyətinin yaxşılaşdırılması və stress səviyyələrinin idarə edilməsi xəstəliyin qarşısının alınması üçün əsas tövsiyələr sırasındadır. Günəş şüalarından qorunmaq, kimyəvi maddələrə və radiasiyaya məruz qalmağı məhdudlaşdırmaq, həmçinin Hepatit B və HPV peyvəndi almaq da effektiv profilaktik tədbirlər arasındadır. İkinci dərəcəli profilaktika, xərçəngin erkən diaqnozuna yönəlmiş müayinə və testləri əhatə edir. HPV testi, uşaqlıq boynu xərçəngi müayinəsi, mamoqrafiya, kolonoskopiya və genetik testlər bu prosesin əsas hissələridir. Erkən diaqnoz ölüm nisbətlərini azaltmağa kömək edən əsas strategiyalardan biri hesab olunur. Üçüncü dərəcəli profilaktika isə xəstəliyin uzunmüddətli təsirlərini minimuma endirmək məqsədi daşıyır. Bu mərhələdə cərrahiyyə, radioterapiya, kemoterapiya, hormon terapiyası, genetik və hədəf terapiya kimi müalicə üsulları tətbiq olunur. Son illərdə xərçəng müalicələrində immunoterapiya, fərdi yanaşmalar və müasir diaqnostik metodlar diqqət mərkəzindədir. Xərçəng nisbətləri ölkələrin inkişaf səviyyəsi ilə sıx bağlıdır. Avropa, Şimali Amerika və Okeaniya regionlarında xərçəngin yayılma göstəriciləri yüksək olduğu halda, Afrikada bu göstəricilər daha aşağıdır. A.İlbavinin sözlərinə görə, yüksək gəlirli ölkələrdə tütün və spirt istifadəsi, fiziki hərəkətsizlik və qeyri-sağlam qidalanma kimi faktorlar xərçəng yükünün artmasına səbəb olur. Lakin bu ölkələr infeksiyaya bağlı xərçəng növlərinin qarşısını almaq baxımından daha yaxşı göstəricilərə malikdirlər. Xərçəng yükünün artmasının səhiyyə sistemlərinə ciddi təzyiq göstərəcəyi bildirilir. Xüsusilə, xərçəngin idarə edilməsi və müalicəsi üçün yetərli infrastruktura malik olmayan ölkələr bu artımdan daha çox təsirlənəcək. Əgər vaxtında müvafiq tədbirlər görülməzsə, xərçəng müalicəsinin yüksək maliyyətləri və səhiyyə sistemlərində bərabərsizliklər ciddi problemlərə səbəb ola bilər. A.İlbavi bildirib ki, bəzi ölkələrdə xərçəng yükünün qarşıdakı 20 il ərzində iki dəfə artması gözlənilir və bu artımın əsasən xərçənglə mübarizə proqramlarının yetərincə inkişaf etmədiyi ölkələrdə müşahidə ediləcəyi ehtimal olunur.
Xərçəngin qlobal miqyasda yükünün artması ilə bağlı proqnozlar erkən diaqnoz və effektiv profilaktika tədbirlərinin vacibliyini bir daha vurğulayır. Xüsusilə, inkişaf etməkdə olan ölkələrdə xərçənglə mübarizə strategiyalarının gücləndirilməsi və səhiyyə sistemlərinin bu artıma uyğun şəkildə təkmilləşdirilməsi həyati əhəmiyyət kəsb edir. Profilaktik tədbirlərin genişləndirilməsi və erkən diaqnoz imkanlarının artırılması, xərçənglə bağlı ölüm hallarının azaldılmasında mühüm rol oynaya bilər.
Diqqət Çəkənlər
ABŞ-dan Azərbaycanla bağlı şok mesaj - Hazır olun!
Azərbaycan bayrağı fonunda cəmi iki söz – “Be prepared” (Hazır olun). Bu qısa, amma son dərəcə sarsıdıcı mesaj ABŞ-da diqqətlə izlənilən analitik, təhlükəsizlik strateqi Lyuk Koffi tərəfindən X platformasında paylaşılıb və dərhal ciddi müzakirələrə səbəb olub. "Bakuinfo" xəbər verir ki, ABŞ siyasi dairələrinə yaxınlığı ilə tanınan Koffinin bu paylaşımı təsadüfi status deyil, geosiyasi mesaj, hətta bir növ xəbərdarlıq siqnalı kimi dəyərləndirilir. Lyuk Koffi kimdir və niyə dedikləri bu
Məşhur əliyevçi, istiqlalçı deputat, polis rəisi vəfat etdi
Şərur rayonunun sabiq polis rəisi, Ali Sovetin deputatı, polis polkovnik-leytenantı Allahverdi Həsənov vəfat edib. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu barədə Naxçıvan Ali Məclisinin sabiq deputatı Fərəməz Novruzoğlu məlumat yayıb. Qeyd edək ki, Allahverdi Həsənov SSRİ-nin saxlanmasının əleyhinə səs verən 43 istiqlalçı deputatdan biridir. Sadiq əliyevçi kimi tanınan polis rəisi 2007-ci ildə (55 yaşında) təqaüdə çıxmışdı.
ŞAD XƏBƏR! Prezident həmin qanunu TƏSDİQLƏDİ
Müharibə əlilləri və şəhid ailələri mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatı ilə bağlı sənədlərə görə rüsumdan azad edilir. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Dövlət rüsumu haqqında” qanuna edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. "Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" qanunun 6-cı və "Dövlət rüsumu haqqında" qanunun 26-cı maddələrində daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı sənədlərin
Son Xəbərlər
Prezident təsdiqlədi: Onların hərbi xidmət müddəti 6 ay azaldıldı
Zabitlərin dinc dövrdəki həqiqi hərbi xidmət müddəti 6 ay azaldılıb. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin "Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə" və "Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında" qanunlarında dəyişikliyi təsdiqləməsi ilə mümkün olub. Qanuna əsasən, ehtiyatdan müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan və ya bağlaşma əsasında həqiqi hərbi xidmətə könüllü daxil olan zabitlərin dinc dövrdə həqiqi hərbi xidmət
ABŞ-dan Azərbaycanla bağlı şok mesaj - Hazır olun!
Azərbaycan bayrağı fonunda cəmi iki söz – “Be prepared” (Hazır olun). Bu qısa, amma son dərəcə sarsıdıcı mesaj ABŞ-da diqqətlə izlənilən analitik, təhlükəsizlik strateqi Lyuk Koffi tərəfindən X platformasında paylaşılıb və dərhal ciddi müzakirələrə səbəb olub. "Bakuinfo" xəbər verir ki, ABŞ siyasi dairələrinə yaxınlığı ilə tanınan Koffinin bu paylaşımı təsadüfi status deyil, geosiyasi mesaj, hətta bir növ xəbərdarlıq siqnalı kimi dəyərləndirilir. Lyuk Koffi kimdir və niyə dedikləri bu
Pezeşkian xalqı meydanlara çağırdı
İran Prezidenti Məsud Pezeşkian televiziya vasitəsilə xalqa müraciət edərək, ölkədə davam edən iğtişaşlara qarşı vətəndaşları mövqe nümayiş etdirməyə çağırıb. “Bakuinfo” xəbər verir ki, Prezident müraciətində İran xalqını meydanlara çıxmağa və iğtişaşçıların xalqın tələblərini təhrif etməsinə imkan verməməyə səsləyib. Pezeşkianın sözlərinə görə, İran cəmiyyəti dinc etirazları tanısa da, məscidləri və ictimai binaları yandıranları qəbul etmir: “Hökumət dinc etirazçıların tələblərini dinləməyə və
Nərgiz Qurbanlıya fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verilib
Azərbaycan Dillər Universitetinin Azərbaycan ədəbiyyatı kafedrasının baş müəllimi Nərgiz Qurbanlıya 05 dekabr 2025-ci il tarixli müvafiq qərara əsasən 5706.01 – Azərbaycan dili ixtisası üzrə filologiya elmləri elmi sahəsində fəlsəfə doktoru elmi dərəcəsi verilib. Nərgiz Qurbanlını təbrik edir, ona can sağlığı, fəaliyyətində yeni uğurlar arzulayırıq.
Hava kəskin soyudu: Bu tarixdə güclü qar yağacaq
Ötən gecədən Azərbaycanda və paytaxt Bakıda hava kəskin soyuyub. "Bakuinfo" bildirir ki, Milli Hidrometeorologiya Xidmətinin məlumatına görə, bu gün Bakıda havanın yağmursuz olacağı gözlənilir, bəzi rayonlara isə qar yağacaq. Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin dəyişkən buludlu olacağı, arabir tutulacağı, əsasən yağmursuz keçəcəyi gözlənilir. Gecə və səhər bəzi yerlərdə arabir duman olacaq. Mülayim cənub-qərb küləyi arabir güclənəcək, axşam mülayim şimal-qərb küləyi ilə
Londonda İran səfirliyinə hücum olundu - Video
Londonda İran İslam Respublikasının səfirliyinin binasında etiraz aksiyası zamanı naməlum şəxs diplomatik nümayəndəliyin eyvanına çıxaraq ölkənin bayrağını şah dövrünün bayrağı ilə əvəzləyib. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu barədə "Sky News" telekanalı məlumat yayıb. Məlumata görə, hadisə yerində polis əməkdaşları var. Asayişin pozulmasının qarşısını almaq məqsədilə əlavə polis qüvvələri də əraziyə cəlb olunub.
ŞAD XƏBƏR! Prezident həmin qanunu TƏSDİQLƏDİ
Müharibə əlilləri və şəhid ailələri mülkiyyət hüquqlarının qeydiyyatı ilə bağlı sənədlərə görə rüsumdan azad edilir. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin təsdiqlədiyi “Dövlət rüsumu haqqında” qanuna edilən dəyişiklikdə əksini tapıb. "Daşınmaz əmlakın dövlət reyestri haqqında" qanunun 6-cı və "Dövlət rüsumu haqqında" qanunun 26-cı maddələrində daşınmaz əmlaka mülkiyyət və digər əşya hüquqlarının dövlət qeydiyyatına alınması ilə bağlı sənədlərin
Məşhur əliyevçi, istiqlalçı deputat, polis rəisi vəfat etdi
Şərur rayonunun sabiq polis rəisi, Ali Sovetin deputatı, polis polkovnik-leytenantı Allahverdi Həsənov vəfat edib. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu barədə Naxçıvan Ali Məclisinin sabiq deputatı Fərəməz Novruzoğlu məlumat yayıb. Qeyd edək ki, Allahverdi Həsənov SSRİ-nin saxlanmasının əleyhinə səs verən 43 istiqlalçı deputatdan biridir. Sadiq əliyevçi kimi tanınan polis rəisi 2007-ci ildə (55 yaşında) təqaüdə çıxmışdı.
130 gün iş olmayacaq - RƏSMİ
2026-cı ilin istehsalat təqviminə əsasən, bayram günləri ilə yanaşı şənbə və bazar günləri də nəzərə alındıqda il ərzində ümumilikdə 130 gün iş olmayacaq. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu müddətə rəsmi bayramlar, qeyri-iş günləri və həftəsonları daxildir. Müvafiq təqvimə görə, qeyri-iş günlərinin böyük hissəsi həftəsonları ilə üst-üstə düşsə də, bir sıra bayram günləri əlavə istirahət imkanları yaradır. Qeyd edək ki, istehsalat təqvimi əmək qanunvericiliyinə uyğun olaraq tərtib edilir və
Rza Pəhləvi Trampdan kömək istədi
İranın devrilmiş şahının varisi Rza Pəhləvi ABŞ Prezidenti Donald Trampdan kömək istəyib. "Bakuinfo" xəbər verir ki, Pəhləvi müraciətində bildirib: "Zaman çox vacibdir. Sizdən kömək istəyirəm. Siz sübut etdiniz ki, sülhsevər və sözünüzün öhdəsindən gələn bir insansınız. Xahiş edirəm İran xalqına kömək etmək üçün müdaxilə etməyə hazır olun". Xatırladaq ki, bir gün öncə ABŞ Prezidenti Donald Tramp İran şahının oğlu Rza Pəhləvi ilə mümkün görüşə münasibət bildirib. Tramp qeyd
