Türkiyə nüvə dövləti olur? – Sensasion detallar

Siyasət 11:32, 06 oktyabr 2025, 0
Türkiyə nüvə dövləti olur? – Sensasion detallar


Türkiyənin nüvə proqramı və ya ABŞ (əslində, İsrail) nə istəyir...

Xatırlayırsınızsa, keçən seçkidə Ərdoğanın qələbəsi şübhə altına düşərsə, nüvə proqramını (əllərində nüvə silahı olduğunu) açıqlayacağını bildirmişdim. Ötən seçkidə lazım olmadı, ancaq növbəti seçkidə görünür ki, lazım olacaq.

"Bakuinfo" xəbər verir ki, bu sözləri politoloq Turab Rzayev bildirib.

“Bu düşüncəni dəstəkləyən səbəblər hansılardır?

1. Türkiyə Pakistandan nüvə silahı texnologiyasını əldə edib. Bütün bunlar Almaniya və ABŞ kəşfiyyatına məlumdur.

2. İncirlik bazasında saxlanılan 200-ə qədər nüvə başlığı ikili kilidlə (1 açar ABŞ (NATO), 1 açar Türkiyədə) prinsipi ilə saxlanılır. Təhlükə anında Türkiyə onları ələ keçirə bilər. Deyilənə görə, ələ keçirdikləri var.

3. Türkiyənin gizli nüvə proqramı. İranın, Səudiyyə Ərəbistanının, Misirin, hətta BƏƏ-nin nüvə proqramı olduğu halda, Türkiyənin belə proqramı olmadığını düşünmək ağıllı əlamət olmazdı.

4. Rusiya ilə əlaqələr. İkiqütblü dünyada yerini qoruya bilməyən Rusiya, təkqüyblü Amerika hegoniyasındansa çoxqütblü dünyanı üstün tutur. Ona görə də nüvə proqramını (istər sivil, istər hərbi) sağa-sola dağıdır. Arada həm də yeni biznesdən yaxşıca qazanır.

Bildiyiniz kimi Türkiyənin ilk nüvə elektrik stansiyası Mersində Rusiya ilə əməkdaşlıq çərçivəsində tikilir. Planlandığı kimi alınsa, ilk blok bu il, digər üçü də 2028-də fəaliyyətə başlayacaq. Tam potensialı ilə işləsə, stansiya Türkiyənin elektrik ehtiyacının 10%-ni qarşılayacaq. Bu, çox möhtəşəm göstəricidir. Eyni zamanda Sinop və Qırxlarelində də nüvə elektrik stansiyaları qurulmasına dair işlərin başlandığı bildirilir. Bəs necə olur ki, nüvə elektrik stansiyalarını Rusiya ilə tikən Türkiyə ABŞ ilə mülki nüvə əməkdaşlıq müqaviləsi imzalayır? Bu anlaşma nəyi hədəfləyir?!

Müqavilə desək də, hələ ki, bu sənəd ancaq memorandum səviyyəsindədir. Yəni hələ məcburi öhdəlik daşımır. Detallar bəlli olmasa da, ümumilikdə “Yeni nüvə elektrik stansiyaları layihələrində ABŞ texnologiyasının istifadəsi, SMR inteqrasiyası, nüvə yanacağı tədarükü və saxlanma və personal mübadiləsini” əhatə edir. Son günlərdə Prezident Ərdoğanın İranın uranın zənginləşdirilməsi prosesində yer alan bir çox şəxsin əmlakının dondurulunması ilə bağlı sərəncamı hadisələrin inkişaf istiqamətlərini daha aydın ortaya çıxarır. ABŞ Türkiyənin nüvə fəaliyyətini uzunmüddətli dövrdə idarə etmək və yaxud öz varlığını hiss etdirmək üçün bu mövzunu müzakirəyə çıxardı.

Gəlin daha əvvəl də toxunduğumuz İranın nüvə sərgüzəştlərinə bir göz ataq. Atom elektrik stansiyasında elektrik istehsal etmək üçün uranın 3-5% səviyyədə zənginləşdirilməsi kifayət edir. Nüvə silahı əldə etmək üçün isə 90% zənginləşdirilmə tələb olunur. Dünyada uranın 20%-in üzərində zənginləşdirilməsi artıq mülki istifadədən kənara çıxmaq kimi qəbul edilir. Uranın 60%-ə qədər zənginləşdirilməsi daha çətindir və uzun müddət tələb edir, bu mərhələyə nüvə dünyasında “uzun addım” deyilir. 60%-dən 90%-ə çıxmaq isə daha qısa müddətdə baş verə bilər, elə ona görə də bu mərhələyə “qısa addım” deyirlər. Türkiyədə hələ heç 3-5% zənginləşdirilmiş uranla çalışacaq elektrik stansiyası da hazır deyil, amma ABŞ (daha doğrusu, regiondakı maraqları nəzərə alınan İsrail) Türkiyənin nüvə araşdırmalarında iştirakının olmasını, əslində isə potensial Rusiya-Türkiyə əməkdaşlığının bu sahədə inkişaf etməsinə nəzarət edib, qarşısını almaq istəyir. Bəlkə də Türkiyə 10-15 il sonra Rusiyanın iştirakı ilə nüvə silahına sahibi olduğunu elan etmək istəyəcəksə, bunun indidən yolunu kəsmək istəyir.

Ənənəvi olaraq, İsrailin dövlət stategiyası təhlükə baş vermədən təhlükəni zərərsizləşdirmək üzərində qurulub. ABŞ-ın regional siyasətinin də İsrailin təhlükəsizliyi üzərinə qurulduğunu nəzərə alsaq, ABŞ-ın bu prosesdə aktiv iştirak etmək səbəbi bəlli olur. Tramp bu prosesdə Türkiyə dəstəkçisi kimi görünsə də, Türkiyəni, Türkiyənin rolunu və şəxsən Ərdoğanı tərif yağışına tutsa da, məqsəd bəllidir. Obama-Bayden xəttinin Rusiyaya tərəf itələdiyi Türkiyəyə “dostunu yaxın tut, düşmənini daha da yaxın” prinsipi ilə davranır.

Türkiyə tam olaraq dost deyil, amma düşmən olmağı çox təhlükəlidir.

Hələ bir də nüvə dövləti olarsa...” – o vurğulayıb. (Axar.az)

  • Twitter
  • Facebook

Diqqət Çəkənlər

Prezidentdən su ilə bağlı şad xəbər

“Bakının və Abşeron yarımadasının içməli su problemləri əfsuslar olsun ki, uzun illər ciddi problem kimi qarşımızda durur. Qeyd etdiyim kimi, bu istiqamətdə müəyyən işlər görülüb. Ancaq mən hesab edirəm, vaxt gəlib çatıb ki, genişmiqyaslı və müfəssəl dövlət proqramı qəbul edilsin”. “Bakuinfo" xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair Dövlət Proqramına həsr

16:12, 12 yanvar Sosial

Prezident təsdiqlədi: Onların hərbi xidmət müddəti 6 ay azaldıldı

Zabitlərin dinc dövrdəki həqiqi hərbi xidmət müddəti 6 ay azaldılıb. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu, Prezident İlham Əliyevin "Hərbi xidmətkeçmə haqqında" Əsasnamənin təsdiq edilməsi barədə" və "Hərbi vəzifə və hərbi xidmət haqqında" qanunlarında dəyişikliyi təsdiqləməsi ilə mümkün olub. Qanuna əsasən, ehtiyatdan müddətli həqiqi hərbi xidmətə çağırılan və ya bağlaşma əsasında həqiqi hərbi xidmətə könüllü daxil olan zabitlərin dinc dövrdə həqiqi hərbi xidmət

13:54, 12 yanvar Hərbi

Ermənistan işğalla hədələndi

Solovyov, onun həmkarları və rəhbərləri üçün Ermənistan suveren dövlət deyil, təsir dairəsidir, təsəvvürlərində Ukraynada olduğu kimi, “xüsusi hərbi əməliyyat” həyata keçirilə biləcək ərazidir”. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bunu Ermənistanın hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Alxas Qazaryan rusiyalı jurnalist, Kremlin təbliğatçısı Vladimir Solovyovun ölkəsi barədə açıqlamasını şərh edərkən deyib. Deputat Ermənistanın keçmiş prezidentləri Robert Köçəryan və Serj

23:00, 12 yanvar Dünya

Son Xəbərlər

Adnan Əhmədzadə haqda - Yeni qərar

İqtisadi təhlükəsizliyə qarşı təxribat və xüsusilə külli miqdarda mənimsəmədə ittiham olunan tanınmış iş adamı Adnan Əhmədzadənin həbsdə saxlanılma müddəti uzadılıb. “Bakuinfo" xəbər verir ki, Səbail Rayon Məhkəməsi Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) vəsatəti əsasında yeni qərar qəbul edib. Məhkəmə iri həcmli iş üzrə istintaq hərəkətlərinin hərtərəfli və maneəsiz aparılmasını təmin etmək məqsədilə Adnan Əhmədzadənin həbs müddətinin uzadılmasına qərar verib. Qeyd edək ki, dünyaca məşhur

18:45, 13 yanvar Kriminal

Bu xanıma yüksək vəzifə verildi

Azərbaycan Respublikası Kino Agentliyinin Kino mədəniyyətinin təbliği şöbəsinə yeni müdir təyin edilib. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu vəzifəyə Səbinə Bağırova təyin olunub. Səbinə Bağırova faktı APA-ya təsdiqləyib. Qeyd edək ki, bundan əvvəl sözügedən vəzifəni Turan Məmmədli icra edib.

18:02, 13 yanvar Sosial

Hava kəskin soyuyur: Bu tarixdə Bakıya QAR YAĞACAQ

Sabah Azərbaycanda hava necə olacaq? Yanvarın 14-də gözlənilən hava proqnozu açıqlanıb. Bu barədə "Bakuinfo"ya Milli Hidrometeorologiya Xidmətindən məlumat verilib. Bakıda və Abşeron yarımadasında hava necə olacaq? Bildirilib ki, Bakıda və Abşeron yarımadasında hava şəraitinin arabir yağıntılı olacağı gözlənilir. Bəzi yerlərdə intensivləşəcəyi, ayrı-ayrı yerlərdə yağışın sulu qarla qarışıq yağacağı ehtimalı var. Güclü şimal-qərb küləyi əsəcək. Havanın temperaturu gecə və gündüz 1-4°

13:52, 13 yanvar Sosial

İrana hücum hazırlıqları başladı

ABŞ İrana hücuma hazırlıqlara başlayıb. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bu barədə "Əl-Cəzirə" anonim amerikalı mənbəyə istinadən məlumat yayıb. Mənbə bildirib ki, İrana qarşı güc tətbiq etmək planları inkişaf mərhələsindədir və bu ssenarilər situasiyadan asılı olaraq hazırlanır. Onun sözlərinə görə, Yaxın Şərqdəki Amerika hərbi kontingenti istənilən ssenariyə və öz maraqlarını müdafiə etməyə hazırdır.

10:34, 13 yanvar Dünya

Ermənistan işğalla hədələndi

Solovyov, onun həmkarları və rəhbərləri üçün Ermənistan suveren dövlət deyil, təsir dairəsidir, təsəvvürlərində Ukraynada olduğu kimi, “xüsusi hərbi əməliyyat” həyata keçirilə biləcək ərazidir”. "Bakuinfo" xəbər verir ki, bunu Ermənistanın hakim “Vətəndaş Müqaviləsi” partiyasından olan deputat Alxas Qazaryan rusiyalı jurnalist, Kremlin təbliğatçısı Vladimir Solovyovun ölkəsi barədə açıqlamasını şərh edərkən deyib. Deputat Ermənistanın keçmiş prezidentləri Robert Köçəryan və Serj

23:00, 12 yanvar Dünya

“Bir gün də yubanma olmamalıdır” - Prezident İlham Əliyev tapşırıq verdi

“Proqram çox genişdir, çox konkretdir. Bütün vəzifələr orada qoyulub, nəzarət də təmin ediləcək, həm Hökumət tərəfindən, həm də Prezident Administrasiyası tərəfindən”. “Bakuinfo” xəbər verir ki, bunu Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair 2026-2035-ci illər üzrə Dövlət Proqramına həsr olunan bugünkü müşavirədə Prezident İlham Əliyev bildirib. Ölkə başçısı çıxışında Proqramın icrasına ictimai nəzarətin mütləq olmalı

22:07, 12 yanvar Sosial

Binalarda "Komendant pulu" ləğv olunur

Azərbaycanda daşınmaz əmlak sektorunun ən həssas yerlərindən biri - binaların idarə olunması və kommunal xidmət haqlarının yığılması məsələsi yenidən gündəmə gəlib. Onilliklərdir davam edən tikinti bumu paytaxtın simasını dəyişsə də, həm "köhnə", həm də "yeni" binaların idarəetmə modelində ciddi xaos hökm sürür. Sovet dövründə inşa edilmiş binalarda vəziyyət ziddiyyətlidir. Rəsmi olaraq 2009-cu ildən Mənzil Kommunal İstismar Sahələri (JEK) ləğv edilsə də, faktiki olaraq bu

20:53, 12 yanvar Sosial

Fuad Qəhrəmanlı DTX-yə çağırıldı - “Boz kardinal”ın işinə görə

Hazırda həbsdə olan AXCP sədri Əli Kərimlinin müavini Fuad Qəhrəmanlı da xüsusilə ağır cinayətlərdə ittiham olunan Ramiz Mehdiyevin cinayət işi ilə bağlı ifadə verməyə çağırılıb. “Bakuinfo" xəbər verir ki, F.Qəhrəmanlı bu barədə özü məlumat yayıb. “Dövlət Təhlükəsizliyi Xidmətinin (DTX) İstintaq İdarəsindən zəng edib Ramiz Mehdiyevin işi ilə bağlı ifadə verməyə dəvət etdilər. Bildirdim ki, hazırda ölkədə yoxam və sualları telefonla cavablandırmağa hazıram”. Qeyd edək ki, Prezident

19:54, 12 yanvar Kriminal

Prezidentdən Məcnun Məmmədovla bağlı SƏRƏNCAM

Azərbaycan və Latviya arasında iqtisadi, elmi-texniki və mədəni əməkdaşlıq üzrə Hökumətlərarası Komissiyanın Azərbaycan Respublikası tərəfindən yeni tərkibi təsdiq edilib. “Bakuinfo” xəbər verir ki, bununla bağlı Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Sərəncam imzalayıb. Sərəncama əsasən, Azərbaycan-Latviya Hökumətlərarası Komissiyasının Azərbaycan tərəfindən həmsədri kənd təsərrüfatı naziri Məcnun Məmmədov təyin edilib. Xarici İşlər Nazirliyi bu Sərəncamın 1-ci hissəsi ilə edilən dəyişiklik barədə

17:11, 12 yanvar Ölkə

Prezidentdən su ilə bağlı şad xəbər

“Bakının və Abşeron yarımadasının içməli su problemləri əfsuslar olsun ki, uzun illər ciddi problem kimi qarşımızda durur. Qeyd etdiyim kimi, bu istiqamətdə müəyyən işlər görülüb. Ancaq mən hesab edirəm, vaxt gəlib çatıb ki, genişmiqyaslı və müfəssəl dövlət proqramı qəbul edilsin”. “Bakuinfo" xəbər verir ki, bu sözləri Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Bakı şəhəri və Abşeron yarımadasında su təchizatı, tullantı və yağış suları sistemlərinin təkmilləşdirilməsinə dair Dövlət Proqramına həsr

16:12, 12 yanvar Sosial

Powered by MirTech